اختلالات کودکان

درمان لکنت زبان کودک

خدمات تن دار نیک
  • مرجع آزمون های آنلاین رایگان
  • شخصیت، ازدواج، روابط، آسیب شناسی
  • فردی، شغلی، تحصیلی، سازمانی و ...
  • ارائه آموزش های صوتی و تصویری
  • ارائه مطالب علمی و روان شناسی
  • گروه سنی کودکان تا بزرگسالان

در صورتی که اختلال در روانی گفتار بیش از 6 ماه بطول انجامد، نیازمند مداخله آسیب شناس گفتار و زبان می باشد. تشخیص و کنترل زودهنگام اختلالات گفتاری در بهبود آن بسیار حیاتی است. هدف مداخله سریع درمانی، بوجود آوردن یک ساختار مناسب برای گفتار روان است، قبل از اینکه این اختلال گفتاری مزمن و ماندگار شود. به همین دلیل درمان برای بزرگسالان مشکل تر است، زیرا الگوی لکنت در آنها ریشه دار شده است. بسیاری از کودکان به مرور زمان بدون درمان، لکنت را پشت سر می گذارند. اما با توجه به ماهیت متفاوت ظهور لکنت، پیش بینی بهبود خودبخودی آن مشکل است.

در حال حاضر درمان قطعی برای لکنت زبان وجود ندارد. چراکه ماهیت دقیق بروز این اختلال هنوز ناشناخته است. گرچه مداخله سریع و پیگیر می تواند لکنت را حتی بطور کامل کنترل نماید و در نتیجه حاصل یک گفتار طبیعی و روان باشد. نقش بازی یکی از شیوه های آموزش است که در آن افراد به طور خود به خودی مشکلا ت مربوط به روابط انسانی را رفع می کنند و با کمک دیگران بازیگران و تماشاگران وضع موجود را تجزیه و تحلیل می کنند این بازی در واقع بخشی از زندگی طبیعی است که از نخستین روزهای زندگی کودک و تقلید از والدین آغاز می شود و همه اوقات زندگی را شامل می شود.

برای درمان لکنت زبان کودک روشهای بی­شماری وجود دارد که هر یک بر دیدگاهی خاص تدوین شده ­اند، از جمله روش­های روانکاوی، گروه درمانی، خود درمانی، دارو درمانی، شناخت درمانی و …

در برخی موارد، درمان لکنت زبان نیاز به جلسات متعددی دارد که لازمۀ آن ایجاد ارتباط مناسب و موثر با کودک و والدینش است. به­طورکلی هرچه کودک از نظر سنی بزرگتر باشد، برنامۀ درمانی طولانی­تری نیاز دارد. هدف درمانگر برای بهبودی کودکان خردسال مبتلا به لکنت آن است که مانع از پیشرفت مشکل او شود و درهمان ابتدا آن را درمان کند. هرچه درمان دیرتر آغاز شود و کودک بزرگ­تر باشد، احتمال بهبودی کامل کمتر می­شود. در مورد کودک دبستانی، باید به آنها آموخت که چگونه تنش خود را کاهش دهند و سعی کنند راحت و آرام صحبت نمایند این کار ابتدا از کلمات آغاز می­شود و به تدریج به جملات و عبارت بلندتر و طولانی­تر می­رسد.

برای درمان کودکی که لکنت دارد رعایت دو نکتۀ اصلی باید مدنظر قرار گیرد:

1- گفتار کودک از چه لحاظ با گفتار سایر کودکان هم سن وسال او تفاوت دارد؟

2- خانواده واجتماعی­که کودک درآن زندگی می­کند، تا چه اندازه برای درست صحبت کردن به کودک
فشار می­آورند؟

اگر کودک تازه شروع به لکنت کرده است و پس از مدتی بهبود نیافته است، ممکن است ناروانی درگفتار او موجب تنش، اضطراب و ناکامی او در مراحل مختلف زندگیش شود که بهتر است در همان اوان کودکی به دنبال کمک متخصصین بود.  در اغلب موارد، لکنت­ها و ناروانی­های­گفتارکه ثابت ­و پایدار می­شوند، ممکن است با افزایش سن بهبود نیابند و مسائل و مشکلات فراوانی برای کودک به وجود آورند.

برنامه درمانی اصلاح گفتار و زبان

لکنت بعنوان یک رفتار قابل تغییر شناخته شده است. آسیب شناس گفتار و زبان تلاش می کند تا ناهماهنگی بین گفتار و تنفس را که در اثر لکنت ایجاد شده، اصلاح نموده تا در نتیجه شخص مجددا به گفتار روان و بدون لکنت دست یابد. در طول برنامه درمانی شخص مبتلا به لکنت یاد می گیرد تا با روش های درمانی گوناگون، پدیده لکنت را در گفتار خود بطور ارادی کنترل نماید. اکثر برنامه های درمانی بر روی روشهای خاص گفتار شامل کشیدن کلمات، کاهش سرعت گفتار و شروع ملایم هر کلمه (وضعیت شل عضلات گفتار، پشتیبانی مناسب سیستم تنفسی جهت شروع گفتار، بازدم آرام و آهسته و شروع آرام اولین صدا) متمرکز شده اند.

هدف این روش های درمانی، برنامه ریزی مجدد سیستم عضلات گفتاری جهت تولید یک گفتار روان بوسیله هماهنگی تنفس و تولید صداست. همچنین بطور همزمان برروی عوامل روانی وابسته از جمله استرس و اضطراب و حذف رفتارهای جانبی نیز کار می شود و در واقع نوعی رفتار درمانی انجام می شود. از دیدگاه دیگر اقدامات مورد استفاده در اصلاح لکنت را می توان به سه گروه قبل از بروز لکنت[1]، حین لکنت[2]  و پس از آن[3] تقسیم بندی نمود[4].

در حال حاضر برنامه های درمانی متعددی وجود دارد. در اینجا به دو نوع آن اشاره می شود. در نوع اول که بصورت فشرده است، گاهی فرد در یک محل مقیم می شود و حداقل 6 ساعت در روز و به مدت چند هفته با او تمرین می شود. در نوع دوم زندگی عادی فرد کمتر مختل می شود. اما تغییرات ممکن است آنقدر آهسته باشد که انگیزه اش را برای درمان از دست بدهد. در نوع اول از آنجا که فرد دائما تحت کنترل است، امکان موفقیت در درمان بیشتر و شانس برگشت به حالت قبل کمتر است. در حالیکه در نوع دوم بدلیل آنکه فرد زندگی روزمره اش را ادامه می دهد، در صورتیکه انگیزه و پشتکار کمتری برای پیگیری درمان داشته باشد، از آنجا که کمتر تحت کنترل است، براحتی ممکن است با توجه به ماندگارشدن الگوی قبل از درمان، بهبود مشهودی در درمان خود مشاهده نکرده و انگیزه اش را از دست بدهد.

بطور کلی درمان برای تمام افراد ثابت نیست و عواملی نظیر سن، جنسیت، میزان مزمن بودن لکنت در فرد، میزان انگیزه و پشتکار در برنامه درمانی، همراهی و همکاری خانواده و اطرافیان بر طول درمان و اثربخشی آن مؤثر است.

دارو درمانی

در مطالعات محدود میزان تاثیر داروها بر اساس تئوری های ارائه شده در بروز لکنت در دو گروه داروهای آنتاگونیست دوپامین و داروهای جلوگیری کننده از بازجذب سروتونین SSRI ها بررسی شده است. این داروها معمولاً دارای عوارض جانبی گاه جدی بوده و منجر به قطع مطالعات شده است.

اولین داروی مورد استفاده که جزء آنتاگونیست دوپامین محسوب می شود، هالوپریدول است که برای اولین بار در دهه 1970 استفاده شد. از گروه اول تاکنون داروهایی نیظیر هالوپریدول[5]، اولانزاپین[6]، ریسپریدون[7]، پیموزید[8]، و از گروه دوم SSRI ها دارو هایی نظیر کلومی پرامین[9] و پروکستین[10] مورد بررسی قرار گرفته اند. بطور محدود مورد بررسی قرار گرفته اند، اما اثر دراز مدت آنها هنوز نامشخص است. به همین دلیل توصیه می شود که در موارد حاد لکنت در ابتدای برنامه درمانی حداکثر در یک دوره 6 هفته ای از دارو استفاده شود، سپس از دوز دارو کاسته یا قطع شود.

در مطالعات مشاهده شده که گروه اول اثر بهتری بر روی کاهش لکنت می گذارد (30 تا 50%) و این تئوری را مطرح می کند که لکنت بیشتر ناشی از اختلال در فعالیت دوپامین در مغز باشد. معمولاً این داروها بیشترین تاثیر را در مواقع کم استرس و کمترین تاثیر را در موقعیت های پراسترس دارند. کمترین تاثیر را در موقعیت های پراسترس دارند. عوارض جانبی استفاده از این داروها در بعضی افراد کم و در بعضی بطور جدی است و معمولا شامل بروز نشانه های افسردگی، عصبانیت، کاهش تمرکز، سردرد و سرگیجه، بی خوابی، کهیر، تنبلی، گوش به زنگی و .. می باشد. بعضی از این داروها حتی منجر به افزایش لکنت و یا شروع آن در افرادی که قبلا دچار این اختلال نبوده اند، شده است.

روش­های رفتار درمانگران

از دیدگاه رویکرد رفتاری، لکنت زبان به عنوان رفتاری آموخته شده مورد بررسی قرار می­گیرد و روش­های درمانی آن هم براساس اصلاح رفتار، کنترل ناروانی­ها و کاهش رفتارهای غیرکلامی استوار است. اهدال کفی این دیدگاه عبارتند از:

  • کاهش و ضعیف کردن عواملی که لکنت زبان را شدت می­بخشند و موجب ادامۀ آن می­شوند.
  • اصلاح و کاهش شدت لکنت زبان به وسیلۀ حذف نشانه­های ثانویۀ لکنت و از بین بردن اجتناب.
  • کمک به کودک مبتلا تا بتاند به سهولت نسبی و بدون کوشش زیاد صحبت کند.

تکنیک­های مورد استفادۀ رویکرد رفتاری عبارتند از:

1-بررسی شرایطی که موجب لکنت در کودک می­شود.

2-لکنت ارادی: روش­های لکنت ارادی به کودک کمک می­کند که نه تنها بفهمد با وجود داشتن لکنت می­تواند تا حدی روان صحبت کند، بلکه از اضطراب او نیز کاسته می­­شود.

3- ساختن الگوهای جدید لکنت: با استفاده از این روش جهت تکرار یک صدا به آرامی و بدون تنش انجا می­شود و تلفظ به سوی بخش بعدی کلمه آسان می­شود.

4-ساختن الگوهای تنفسی جدید: دم و بازدم بخشی از عمل صحبت کردن هستند. اصلاح الگوهای تنفسی به کودک کمک می­کند تا در فواصل درست صحبت کردن، نفس بکشد و نسبت به دم و بازدم خودآگاهی داشته باشد.

5-آرام­سازی افتراقی: براساس این روش تمرین گفتار در حالی که کودک در حال دراز کشیدن است، ارزش خاصی ندارد، بلکه باید سعی کند در حالت نشسته و یا ایستاده الگوهای گفتاری خود را تصحیح کند.

6-تطابق (خواندن مکرر متن، کنترل سرعت): زمانی که کودکی متنی را چندین بار می­خواند در می­یابد که با هرچه بیشتر خواندن، لکنت او نیز کمتر می­شود، در واقع خواندن متوالی اضطراب او را کاهش می­دهد.

ج) روش گروه درمانی کودکان: مسائلی که در جلسات گروه درمانی کودکان ارائه می­شود، عبارتند از:

* منظر از لکنت زبان چیست؟

* چطور بیان واژه­ها را فرا می گیریم؟

* چطور از واژه­ها جمله ساخته و آن را بیان می­کنیم؟

* چطور برای انتقال معنا از واژه­ها استفاده می­کنیم؟

* چطر راه­های جدید انجام کارها را می­آموزیم؟

* چطر احساس ترس و شرمساری می­تواند در انجام کاری دخالت کند و مانع از انجام آن شود؟

* چطورطریقۀ انجام کار را تغییر می­دهیم؟

*چطور از صحبت کردن برای شناخت مردم استفاده می­کنیم؟

چ) استفاده از مترونوم: یکی از روش­های رفتاری که برای اصلاح ریتم صدا و هماهنگ ساختن تکلم کودک موثر استفاده است. استفاده از مترونوم می­باشد. پس از آن که تکلم کودک منظم گردید، استفاده از دستگاه نیز به تدریج کاهش می­یابد.

تقویت اعتماد به نفس

برای درمان باید جنبه های شخصیتی فرد را بالا ببریم ، یعنی به عنوان مثال اعتماد به نفسفرد را زیاد کنیم و نقاط قوتی را برای فرد بسازیم و پیدا کنیم. مثلاً در صورتی که فرد مهربان است آن صفت اخلاقی او را تقویت کنیم. باید سعی کنیم اضطراب فرد را کاهش دهیم.

یک سری ورزشهای آرامبخش که اساس کارش انبساط و انقباض عضلات است کمک میکند تا تنش عضلات پایین بیاید. در این ورزشها 20 ثانیه انقباض 2 برابر آن انبساط طول میکشد و باعث می شود تنش ها از بین برود. به شیوه های مختلفی به فرد آموزش داده می شود تا صحبت کند ولی لکنت نداشته باشد. این افراد فکر می کنند که یک نقص عضو دارند و مردم آنها را نگاه میکنند.

سعی می کنیم که فرد را متوجه این مسأله کنیم که به طور معمول مردم نحوه صحبت کردن را مورد توجه قرار نمی دهند، بلکه به معنای گفته هادقت می کنند . به فرد کمک می شود تا تصویر درستی از خودش داشته باشد و یاد بگیرد که آهنگین صحبت کند و یا تلاش کند که صحبتش خیلی کشیده و ممتد باشد و به طور مناسبی صحبت کند. پیشنهاد می شود افراد لکنتی را در گروه های سرود قرار داده و آنها را از محیط های اضطراب زا جدا کنیم. همچنین یکی از شیوه های درمان اصلاح تنفس است.

 

[1] . Pre-block modification (preparatory set)

[2] . In-block modification (pull-out)

[3] . Post-block modification (cancellation)

[4] . اسلامی و همکاران، 1388

[5] . Haloperidol

[6] . Olanzapine

[7] . Risperidone

[8] . Pimozide

[9] . Clomipramine

[10] . Paroxetine

 

منبع
مقالات کانون مشاوران
نمایش بیشتر

عظیمی

کارشناس ارشد روان شناسی

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
error: